Denemeci is No More!

Şubat 7, 2014 Yorum bırakın

Neden diye sormak lazım mı bilmiyorum ancak çok özel sebepleri yok;

  •  Denemeci eski denemeci değil artık, kimi açılardan daha büyük ve olgun bir insan; kimi açılardan ise eskisinden bile küçük yaşta biri.
  •  Denemeci bu mecraya girerken kimseyi tanımıyordu, kimse de onu… Anonim olmak önemliydi ancak artık onu teşhis edebilecek bazı arkadaşları var.
  • Zaman yok.

Bitiş yazısını yazmamın temel amacı halâ konulara cevap bekler şekilde yorum yapan kişilerin olması. Yorum yazan arkadaşların cevabın cidden geç gelebileceğini bilmesini isterim.

Kategoriler:Linux!

Güvenli E-Ticaret için İpuçları

Aralık 27, 2012 7 yorum

Malûm yoğun bir hediye alma döneminin içindeyiz.

Bu dönem içinde mutlaka hediye alması gereken ancak işten-güçten çıkıp hediye alamayanlar için e-ticaret siteleri can simidi gibi oluyor. Ancak elektronik ortamda alışveriş yaparken çok dikkatli olmak lâzım çünkü türlü düzenbazlıklarla insanların canı yanabiliyor.

Genel olarak bakıldığında e-ticaret için 2 türlü tehdit mevcut. Bunlardan ilki;

Nitelikli Dolandırıcılık: Bu tehdit türü müşterinin kredi kartını hedef alıyor ve bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılmasına dayanıyor. Ele geçirilen kredi kartı bilgileriyle kişinin haberi olmadan karttaki tüm para takibi zor bir biçimde harcanıyor. Kişi bakiye bilgilerini kontrol etmedikçe veya fatura gelmedikçe de farkedilmesi mümkün olmuyor.

Kaçakçılık ve İmitasyon Ürün Satışı: Bu tehdit türü hem devlete hem de bireylere zarar veriyor. Gümrük vergisinden ve denetiminden kaçarak  yurda sokulan ürünler veya imitasyon ürünler kişilere orjinal etiketi ve/veya fiyatıyla satılıyor. Bankaların elektronik güvenlik önlemlerini arttırması sebebiyle bu yöntem e-ticaret müşterilerini daha fazla vuruyor.

İşin çok daha acı yanı 2008 yılında Antalya yerel mahkemesinden bu suçlama sebebiyle verilen hapis cezası temyiz için gidilen Yargıtay’da bozulduğu için  taklit mal satmak uygulamada ceza getiren suç değil.

Güvenli Alışveriş için Öneriler

Devletin vatandaşı yasal yollarla yeterince koruyamaması ve vatandaşların bilinçsizliği sebebiyle özellikle son dönemlerde mantar gibi e-ticaret sitesi türemiş durumda. Mevsimlere ve dönemlere göre farklı ürün satışını vurgulayan birçok e-ticaret sitesi ara ara türeyip kayboluyor. Bu tür siteleri ayırt etmek için şu unsurlara dikkat etmek gerekiyor.

Öncelikle adını hiç duymadığınız yerden alışveriş yapmayın. Uzun yıllardır bu işi yapan ve kurumsallaşmış firmaları tercih edin. Bu tercih öncesinde şu konuya da değinmek lâzım. Dünyada ve Türkiye’de e-ticaret şirketleri ilk olarak sanal alışveriş merkezi oluşturarak bu işe başladılar yani bu modele göre dükkan sahipleri gelip bu sanal alışveriş merkezinde dükkan açtı. Bu ticaret modelinde e-ticaret sitesi satılan mal üzerinden %10 komisyon alır ve gelir kaynağı satıcıyla alıcıyı elektronik ortamda buluşturmasına dayanır. Ebay, Amazon, Hepsi Burada, Gitti Gidiyor, %s Sepeti gibi işletmeler buna örnektir.

Bu tür sitelerden alışveriş yaparken dikkat edilmesi gereken bir de satıcının güvenilirliğidir. Bunun için satıcıya yapılan yorumlar genel fikir verse de şunu da bilmek gerekir ki bir satıcı için sistem üzerinden olumsuz görüş bildirmek çok zordur çünkü sistem sizi dükkan sahibiyle iletişime geçirerek komik bir biçimde  tekrar düşünmeye zorlar. Bunun dışında bir satıcı ne kadar eskiyse çok ürün satmışsa güvenilirliği o derece fazladır.

Bunun dışında bir de ürünü kendi satan ve bu şekilde para kazanan şirketler vardır. Bunlara örnek olarak Trendyol, Morhipo, Markafoni gibi şirketler örnek verilebilir. Bu ticaret modeli aslında perakendeciliğe dayanır ve bu ticaret biçimini internet ortamından uygulamaya çalışır. Örneğin Morhipo bir Boyner kuruluşudur.

Bu ticaret modeli sahtekarlığa çok daha açıktır çünkü ipler satıcının elindedir. Zaten tüketicilerin en çok zarara uğratıldığı e-ticaret siteleri bu ticaret modelini kullanır.

Bu tür sitelerin sahtekarlığını anlayabileceğiniz en açık özellikleri;

dolandırıcı

1- Öncelikle girdiğiniz sitenin alan adına bakın. Şirket adı ile site adının uyuşması ve sonunun en azından “.com” ve tercihen  “com.tr” olması gerekir. Bu örnekte sitenin alan adı çok uyduruk. Belli ki vur-kaç için ucuzundan bir alan adı kiralamışlar, işleri bitince bırakıp gidecekler.

2- Sitede iletişim bağlantılarını kontrol edin. E-posta için verilen adres mutlaka domain adını içermeli ve tercihen iletişim için 7/24 telefon seçeneği de olmalıdr. Bu örnekte iletişim hattı yerine sipariş hattı var, muhtemelen şikayet için o numara arandığında ya kapalı olacak ya da oyalamak için başka bir yere yönlendirildiğinizi söyleyecekler.

3- Bu tür sitelerde ürünün sahte olduğuna dair emareler vadır, bu örnekte Iphone’un Android işletim sistemi ile geleceğini söylüyor ki bu da firmanın sahtekar olduğunun en kesin kanıtı. Ancak bu firima sahipleri bir de aşağıda akıllara zarar bir açıklama ile durumu kurtarmaya çalışıyor. Orjinalinden tek farkı falan… 🙂 Ayrıca ürünün satış fiyatının piyasadan çokça düşük olması da sahte olduğuna emaredir, kimse piyasada iki bin liraya yaklaşan orjinal ürünü üç yüz liraya kâr ederek satamaz.

4- Site tasarımı şirketin kalitesini ortaya koyan bir özelliktir, büyük firmalar yenilenen ve geliştirilen; estetik tasarımları kullanır. Yeni site tasarımlarında kullanıcıların ürün takibini anlık olarak yapabileceği özellikler de mevcuttur.  Ancak bu gibi sitelerde tasarım kusurları vardır, örneğin bu sitede “Kapıda Ödeme” yazısı ancak imleçle işaretlenince görünür hâle geliyor.

5- Kaliteli ve büyük şirketler reklamlarını TV kanalları ve radyo yayınları gibi kitle iletişim araçlarını kullanarak yapar. Bu tür fırsatçı siteler ise özellikle Facebook’u kullanır. Şimdiye kadar  Facebook sayfasının sağ tarafında sıralanan reklamların hiç birinin normal bir şirket reklamı olduğunu görmedim.

Esasında bu yazıyı yazmama da orada görüp incelediğim siteler sebep oldu.

Site sayfasından elde edilen bilginin dışında bir de elektronik ticaretin yaygınlaşması ile birlikte gelişim gösteren şikayet sitelerinin kullanımı da önemlidir.

Alışveriş yapmadan önce ilgili site hakkında basit Google taramaları yapın. Görselde örneğini veridğim site için durum o kadar vahim ki tarama sonuçlarında adı bile görünmüyor sitenin. Daha başarılı sahtekarlardan örnek vermek gerekirse “bizdenucuzuyok.com” sitesi için arama sonucu aslında durumu gayet güzel açıklıyor; http://goo.gl/l9xzp

İlk sırada kendi siteleri çıksa da hemen sonrasındaki siteler şikayet siteleri oluyor. Şikayetleri incelediğinizde ise sahtekârlık namına bir delil daha göze çarpıyor, açılan şikyet konularının hiçbiri cevaplandırılmamış; http://goo.gl/MYzAR

Bir şirketin kalitesini gösteren bir diğer önemli özellik de örneğin sikayetvar.com tarzı büyük bir  şikayet sitesinin kurumsal üyesi olup olmadığıdır. Bu tür sitelerin kurumsal üyesi olan firmalar bu sitelerdeki şikayetleri cevaplandırmak için personel çalıştırırlar ve açılan başlıklar çoğu zaman cevap alır. Ayrıca büyük firmalar için açılan şikayet başlıklarının çözüme kavuşturulması da önemli bir pazarlama aracıdır.

Sahtekârlığa karşı alıncak önlemlerin dışında ditelikli dolandırıcığı hedef alan sitelerin teknik tespiti için tarama yapılabilecek siteler bazı siteler vardır. Bu tip siteler çeşitli güvenlik yazılımları kullanarak ve/veya kullanıcı değerlendirmelerini analiz ederek sitelerin güvenlik seviyelerini ve zararlı olma sebeplerini belirler.

Bunu bazen Google yapsa da asıl işi bu olan bazı siteler vardır, bunlardan en bilinenleri;

Virus Total

Safe Web

Trend Micro

Site Advisor

Kimlik ve kredi kartı gibi hayati bilgilerinizi sitelerle paylaşmadan önce bu tür güvenlik tarama sitelerini mutlaka kullanın. Bunun dışında alışveriş yaptığınız sitede “3D Secure” güvenlik sistemi olup olmamasını arayın, bu uygulama sayesinde ödeme sırasında sistem sizi bankanızın sunucusuna yönlendirir ve şifre onay işlemi site üzerinden değil, banka sunucusu üzerinden gerçekleşir.

verifiedbyvisa_ sclogo

Dolandırıcılıkla para kazanan sitelerde de bu simgeler bulunabilir ancak tıpkı benim koyduğum gibi görsel olarak sayfaya yerleştirilirler ancak ödeme sırasında ya şifre istenmez ya da işlemler site üzerinden gerçekleşir.

“3D Secure” güvenlik sisteminin dışında bankanızın anahtarlık tarzı yazılımları sayesinde veya başvuru ile açacağınız tek kullanımlık şifre hizmetini kullanın. Bu sayede şayet kredi kartı bilgilerinizi çaldırırsanız bile en azından tek seferlik bir zararınız olur.

Şimdiye kadar çok fazla e-alışveriş yapmadım. Belki bundan belki de yukarıdaki unsurlardan, başıma daha bir şey gelmedi ancak eğer siz yaşadıysanız bu konu atında konuşulabilir.